De Reeks in gesprek met Walter Luttikhuis en Agnes Tijink

Voor ‘De Reeks’ deze keer twee mooie en bijzondere gesprekken met Agnes Tijink en Walter Luttikhuis, onze vertrouwenscontactpersonen binnen VC Fleringen. Een rol die misschien niet altijd zichtbaar is, maar ontzettend belangrijk kan zijn. Want wat doe je als je ergens mee zit? Wanneer stap je naar een vertrouwenscontactpersoon? En waarom is het soms zo lastig om die eerste stap te zetten?
We spraken over vertrouwen, luisteren, veiligheid, ongewenst gedrag en vooral over het belang van er voor elkaar zijn.
Agnes en Walter vertellen openhartig over hun rol, wat hen drijft en waarom hun boodschap eigenlijk heel simpel is:
Twijfel je? Bellen!

Benieuwd naar hun verhaal? Lees het volledige interview van De Reeks.

Walter, hoe ben je ertoe gekomen om vertrouwenscontactpersoon te worden bij VC Fleringen?
Eigenlijk kwam het heel toevallig op mijn pad. Gerard Schepers sprak me erover aan in de melkstal. De vereniging was op zoek naar een vertrouwenscontactpersoon en vroeg of dat misschien iets voor mij was. Voetballen zelf is niet echt mijn ding, daar wordt waarschijnlijk niemand blij van als ik het veld op ga. Dus toen dacht ik: misschien kan ik op een andere manier wel iets voor de vereniging betekenen. En zo ben ik uiteindelijk in de rol van vertrouwenscontactpersoon terechtgekomen.

Wat sprak jou aan in deze rol?
Wat mij vooral aansprak, is dat je op de achtergrond iets voor anderen kunt betekenen. Je kunt helpen of dingen regelen zonder dat dat altijd zichtbaar is voor anderen. Juist dat stukje achter de schermen spreekt mij aan. Het geeft voldoening om er voor iemand te kunnen zijn wanneer dat nodig is, ook als niemand anders daar iets van merkt.

Wat betekent het voor jou persoonlijk om vertrouwenscontactpersoon te zijn?
Eigenlijk vind ik het best grappig dat ze mij hiervoor gevraagd hebben. Misschien betekent het wel dat mensen vinden dat ik vertrouwen uitstraal en dat ik niet snel zal roddelen of dingen doorvertel. Dat zie ik natuurlijk als een compliment en ook wel als een eer.
Ik ga er dus maar vanuit dat ik betrouwbaar overkom… hahaha!

Hoe zou je jouw rol kort omschrijven?
Luisteren naar het vraag en samen kijken wat iemand nodig heeft om verder te kunnen.
Door bijvoorbeeld te vragen: ‘Hoe bedoel je dat?’, ‘Begrijp ik goed dat…?’ en vervolgens samen te vatten wat iemand vertelt, proberen we helder te krijgen waar het probleem precies zit.
Mensen bellen ons natuurlijk niet voor niks. Soms weten ze wel wat er speelt, maar niet goed hoe ze het moeten aanpakken. Of ze hebben misschien al ergens aangeklopt, maar voelen zich daar niet gehoord.

Met welke soorten situaties krijg je in de praktijk te maken?
Daar vertel ik liever niet, omdat vertrouwen natuurlijk vooropstaat. Wel kun je denken aan situaties waarin iemand zich niet gehoord of begrepen voelt. Dat kan van alles zijn en hoeft niet altijd rechtstreeks met het voetbal te maken te hebben.
Soms gaat het bijvoorbeeld om iemand die niet goed overweg kan met een trainer of binnen een team ergens tegenaan loopt. Maar ook persoonlijke situaties buiten de vereniging kunnen ter sprake komen. Als vertrouwenscontactpersoon is het vooral belangrijk dat iemand weet dat hij of zij ergens terechtkan en zijn verhaal kwijt kan.

Wat vind je het lastigste aan het zijn van vertrouwenscontactpersoon?
Eigenlijk vind ik het niet lastig, maar je wordt je wel bewust van hoe sterk de verbinding binnen Fleringen is. Als er iets speelt met één persoon, kan dat al snel meerdere mensen raken. Dat kan soms best gevoelig liggen. Daarom is het belangrijk om open te blijven luisteren en niet meteen een oordeel te hebben. Je moet proberen onbevooroordeeld naar het verhaal van iemand te kijken, ook als je de andere betrokkenen zelf kent. Juist die open houding vind ik belangrijk in deze rol.

Is er een situatie die je is bijgebleven, zonder dat je natuurlijk vertrouwelijke details kunt delen?
We hebben gelukkig nog niet echt extreme situaties meegemaakt. Wat mij wel opvalt, is dat bepaalde situaties en problemen eigenlijk van alle tijden zijn. Thema’s die je nu tegenkomt, kwamen vroeger ook al voor en lijken soms gewoon van generatie op generatie terug te komen. Dat maakt ook duidelijk waarom een vertrouwenscontactpersoon binnen een vereniging belangrijk kan zijn. Want hoewel de tijd verandert, blijven sommige situaties en gevoelens herkenbaar.

Wat merk je aan iemand die voor het eerst bij jou aanklopt?
Vaak merk je dat het iemand al behoorlijk hoog zit en dat er al een hele tijd iets speelt. Mensen wachten vaak lang voordat ze aan de bel trekken. Maar hoe langer je wacht, hoe lastiger het soms wordt om iets op te lossen. Wat mij ook opvalt, is dat veel situaties en problemen eigenlijk heel herkenbaar zijn. Hetzelfde soort probleem komt bij meerdere mensen voor, alleen wordt er vaak pas laat over gepraat. Daarom is het belangrijk dat mensen weten dat ze ook eerder mogen aankloppen. Je hoeft niet te wachten tot een probleem heel groot is geworden.

Hoe zorg je ervoor dat iemand zich veilig genoeg voelt om zijn of haar verhaal te vertellen?
Als vertrouwenscontactpersoon probeer je vooral rust en vertrouwen uit te stralen en goed te luisteren, zonder meteen een oordeel te hebben. Het is belangrijk dat iemand het gevoel heeft dat zijn of haar verhaal serieus wordt genomen. Tegelijkertijd zijn we er ook duidelijk over dat we, wanneer dat nodig is, een melding moeten maken bij het bestuur. Dat gebeurt altijd met de nodige discretie en zorgvuldigheid. Juist daar eerlijk over zijn, helpt ook om vertrouwen op te bouwen.

Wat doe je wanneer iemand eigenlijk niet weet wat hij of zij precies van jullie nodig heeft?
Dan begint het eigenlijk gewoon met luisteren. Iemand hoeft niet meteen te weten wat hij of zij nodig heeft of wat de oplossing is. Door vragen te stellen en goed te luisteren, probeer je samen helder te krijgen waar iemand tegenaan loopt. We hoeven het ook niet allemaal zelf op te lossen. Er zijn verschillende mogelijkheden. Zo kunnen we bijvoorbeeld advies vragen bij het NOC-NSF of, wanneer dat passend is, iemand doorverwijzen naar een professional. Uiteindelijk blijft de keuze bij de persoon zelf. Wij kunnen meedenken en verschillende mogelijkheden aandragen, maar degene die bij ons aanklopt bepaalt zelf welke stap hij of zij wil zetten.

Waarom is het volgens jou belangrijk dat een vereniging een vertrouwenscontactpersoon heeft?
De tijden veranderen en daarmee veranderen ook de situaties waar een vereniging mee te maken krijgt. Ouders kijken anders naar de sport en naar wat er binnen een vereniging gebeurt dan een aantal generaties geleden. Vroeger werden bepaalde dingen misschien eerder binnenskamers gehouden of niet uitgesproken. Tegenwoordig is er meer behoefte aan openheid en is het belangrijk dat mensen weten waar ze terechtkunnen wanneer er iets speelt. Een vertrouwenscontactpersoon kan daarin een laagdrempelig aanspreekpunt zijn. Iemand bij wie je je verhaal kwijt kunt, zonder dat je meteen het gevoel hebt dat er grote stappen moeten worden gezet.

Wat maakt het verschil tussen een vertrouwenscontactpersoon en bijvoorbeeld een trainer, ouder of bestuurslid?
Het verschil zit vooral in de rol die je hebt. Een trainer, ouder of bestuurslid heeft binnen de vereniging een andere verantwoordelijkheid en is soms juist onderdeel van de situatie waar iemand mee zit. Daardoor voelt het niet altijd veilig of prettig om daar je verhaal te vertellen. Als vertrouwenscontactpersoon sta je wat meer los van die andere rollen. Juist dat laagdrempelige en dat ik onafhankelijk ben kan ervoor zorgen dat iemand eerder zijn of haar verhaal durft te vertellen.

Hoe belangrijk is anonimiteit voor iemand die met een probleem zit?
Dat vind ik heel belangrijk. Als iemand bij je aanklopt, moet diegene erop kunnen vertrouwen dat er zorgvuldig met het verhaal wordt omgegaan. Ik probeer de anonimiteit dan ook zo goed mogelijk te bewaken. Het bestuur moet natuurlijk wel weten wat er binnen de vereniging speelt, maar daarbij worden geen namen genoemd. Het gaat om het signaleren van wat er speelt en niet om het delen van persoonlijke details.
Als vertrouwenscontactpersoon maak ik daarin zelf de afweging wat er wel en niet gedeeld moet worden.

Hoe ga je om met het spanningsveld tussen geheimhouding en situaties waarin je wél actie moet ondernemen?
Voor mij hoeft dat niet per se een spanningsveld te zijn. Het uitgangspunt is altijd dat de persoon die bij ons aanklopt beschermd en serieus genomen wordt. Tegelijkertijd kan een situatie zo ernstig of omvangrijk worden dat je niet meer alles alleen binnen de vertrouwelijke sfeer kunt houden. Dan moet er actie worden ondernomen en moet je kijken wat er nodig is om de situatie goed aan te pakken.

Hoe bewaak je je eigen onafhankelijkheid binnen een vereniging waar je zelf onderdeel van bent?
Ik ben zelf geen onderdeel van de vereniging en sta daardoor meer op afstand. Dat is ook bewust zo geregeld. Een vertrouwenscontactpersoon hoort onafhankelijk te kunnen zijn en geen onderdeel te zijn van de vereniging.

Heb je het idee dat leden en ouders weten dat jullie er zijn?
Ik denk dat als mensen ergens mee zitten, ze uiteindelijk wel op zoek gaan naar iemand bij wie ze terechtkunnen. We zijn op de website van VC Fleringen te vinden, dus de informatie is beschikbaar.

Denk je dat de drempel om contact met jullie op te nemen laag genoeg is?
Ik denk dat de drempel altijd wel een beetje hoog blijft. Je moet tenslotte iemand bellen met wie je misschien niet veel contact hebt en dan ook nog vertellen dat er iets speelt. Dat is best een grote stap. Daarom mag iemand ook altijd eerst een appje sturen. Dat kan net helpen om die eerste stap wat kleiner te maken. Van daaruit kun je dan verder contact hebben en eventueel afspreken om er rustig over te praten.
Het belangrijkste is dat iemand weet: je hoeft niet meteen uitgebreid te vertellen wat er aan de hand is. Een eerste berichtje is ook genoeg om contact te maken.

Wat zou je willen dat spelers, ouders en trainers beter begrijpen over jullie functie?
Dat we er eigenlijk voor iedereen binnen de vereniging zijn. Niet alleen voor spelers, ouders of trainers, maar ook voor bestuursleden en andere mensen die bij VC Fleringen betrokken zijn.

Zie je een verschil tussen hoe jongeren en volwassenen omgaan met het melden van ongewenst gedrag?
Ik denk dat daar wel een verschil in zit. Mijn generatie is meer opgegroeid met het idee van: niet zeuren, niet drammen en gewoon doorgaan. Dingen werden misschien eerder voor jezelf gehouden. De tendens is inmiddels veranderd. Er is meer ruimte om uit te spreken wat je dwarszit en met elkaar te kijken hoe je een situatie kunt oplossen.

Wat kan VC Fleringen volgens jou nog doen om een veilige sportomgeving te creëren?
Ik denk dat VC Fleringen hier al goed mee bezig is. Het bestuur is betrokken en wanneer er iets speelt, worden er ook daadwerkelijk acties ondernomen. Problemen worden serieus genomen en er wordt naar geluisterd. En misschien is dat wel het belangrijkste: dat mensen het gevoel hebben dat hun probleem wordt gehoord en serieus wordt genomen. Alleen al weten dat je ergens terechtkunt en dat er naar je geluisterd wordt, kan een groot verschil maken.

Wanneer heb je het gevoel: hiervoor doe ik dit werk?
Als je aan de telefoon al merkt dat iemand opgelucht is, alleen al omdat hij of zij de eerste stap heeft gezet en eindelijk zijn verhaal kwijt kan. Dan weet je dat je iets voor iemand kunt betekenen. Het probleem is daarmee natuurlijk nog lang niet opgelost. We kunnen ook niet alles voor iedereen oplossen. Maar alleen al aandacht hebben voor iemand, luisteren en samen kijken wat er nodig is, kan op dat moment veel betekenen.

Wat heeft deze rol jou geleerd?
Vooral hoe belangrijk het is om écht en goed te leren luisteren. Niet meteen met een oplossing komen of invullen wat iemand bedoelt, maar eerst goed luisteren naar wat iemand vertelt. Je merkt dat goed luisteren soms al heel veel kan betekenen.

Is jouw kijk op veiligheid en ongewenst gedrag binnen een sportvereniging veranderd sinds je deze functie hebt?
Nee, eigenlijk is onze kijk daarop niet echt veranderd. Het is er altijd wel geweest, alleen wordt het tegenwoordig veel meer benoemd en uitgesproken. En dat vind ik eigenlijk alleen maar goed. Als er iets niet goed voelt, moet je dat gewoon kunnen zeggen en erover kunnen praten.

Wat zou je tegen iemand zeggen die twijfelt of hij of zij contact met jullie moet opnemen?
Gewoon bellen. Als je te lang wacht, wordt het probleem vaak alleen maar groter. We kunnen niet altijd alles meteen oplossen, maar we kunnen wel samen kijken wat er nodig is en hoe we verder kunnen. Vaak geeft het al een stukje opluchting om er gewoon even over te praten. En wat mensen soms denken: ‘Ik ben zeker de enige die hiermee zit.’ Maar dat is echt niet zo. Veel mensen lopen ergens tegenaan, alleen praat niet iedereen erover.

Wat hoop je dat mensen onthouden na het lezen van dit interview?
Dat we er voor iedereen zijn. Voor iedereen binnen de vereniging.

Stel dat er op dit moment een speler, ouder of trainer rondloopt met een probleem, maar niet goed weet of hij of zij daarmee naar jullie moet komen. Wat zou je tegen die persoon willen zeggen?
Bellen! Gewoon doen. Je hoeft niet eerst te weten of het wel ‘erg genoeg’ is of precies te weten wat je van ons nodig hebt. Als je ergens mee zit, kun je altijd contact opnemen. We kunnen niet altijd zelf de oplossing bieden, maar we kunnen wel meedenken en eventueel doorverwijzen. Er zijn verschillende mogelijkheden en lijnen waar we gebruik van kunnen maken.

Dus twijfel je? Bel gewoon!

Agnes, hoe ben je ertoe gekomen om vertrouwenscontactpersoon te worden bij VC Fleringen?
Ik ben hiervoor gevraagd door het bestuur, destijds was Gerard Schepers voorzitter. Ik moest daar eerlijk gezegd eerst wel even over nadenken. Ik heb zelf namelijk geen directe verbinding met VC Fleringen. Maar juist dat kan ook een kracht zijn. Ik ben onafhankelijk en heb geen persoonlijke belangen of sterke connecties binnen de vereniging.

Wat sprak je aan in deze rol?
Dat je een aanspreekpunt bent voor mensen binnen de vereniging. Een onafhankelijk iemand bij wie je terechtkunt als er iets speelt of als je te maken krijgt met een situatie die als ongewenst wordt ervaren.

Wat betekent het voor jou persoonlijk om vertrouwenscontactpersoon te zijn?
Voor mij betekent het dat ik er wil zijn als dat nodig is. Tegelijkertijd hoop ik natuurlijk dat ik zo min mogelijk nodig ben.

Hoe zou je je rol in één zin omschrijven?
Een luisterend oor bieden, meedenken en adviseren. Samen zoeken naar mogelijkheden om een situatie op een goede manier op te lossen, altijd in een vertrouwelijke sfeer.

Met welke soorten situaties zou je te maken kunnen krijgen in de praktijk?
Dat kan van alles zijn. Denk bijvoorbeeld aan pesten, grensoverschrijdend gedrag, seksuele intimidatie of misbruik, agressie en discriminatie. Het belangrijkste is dat iemand weet dat hij of zij met dit soort situaties bij ons terechtkan.

Wat vind je het lastigste aan het zijn van vertrouwenscontactpersoon?
Het lastigste vind ik soms om te bepalen welke vervolgstappen nodig zijn om tot een goede oplossing te komen. Als vertrouwenscontactpersoon ben je geen hulpverlener en los je het probleem niet zelf op. Je luistert, denkt mee en kunt aangeven welke vervolgstappen mogelijk zijn. Waar nodig kun je ook het bestuur adviseren over hoe met een situatie omgegaan kan worden.

Is er een situatie die je is bijgebleven, zonder dat je natuurlijk vertrouwelijke details kunt delen?
Nee, tot nu toe is er nog geen situatie bij mij gemeld.

Wat merk je aan iemand die voor het eerst bij jullie aanklopt?
Ik kan me voorstellen dat iemand het lastig vindt om de eerste stap te zetten. Je weet misschien niet goed wat je kunt verwachten of je twijfelt of je verhaal wel ‘erg genoeg’ is.

Hoe zorg je ervoor dat iemand zich veilig genoeg voelt om zijn of haar verhaal te vertellen?
Door te proberen de ander op zijn gemak te stellen en te zeggen dat de informatie strikt vertrouwelijk wordt behandeld. Wij doen niets wat hij of zij niet weet. We laten de ander zijn of haar verhaal vertellen, luisteren actief en informeren over onze rol als vertrouwenscontactpersoon.

Wat doe je wanneer iemand eigenlijk niet weet wat hij of zij precies van jou nodig heeft?
Je legt uit wat een vertrouwenscontactpersoon doet. We luisteren naar het verhaal en denken samen na over de te nemen stappen. We helpen verder, door indien nodig, professionele en deskundige mensen in te schakelen.

Waarom is het volgens jou belangrijk dat een vereniging een vertrouwenscontactpersoon heeft?
In een vereniging moet ieder zich veilig en thuis voelen en plezier hebben. Mochten er dan toch gebeurtenissen voorkomen waarbij grensoverschrijdend gedrag optreedt, dan is het belangrijk dat men bij iemand terecht kan.

Wat maakt het verschil tussen een vertrouwenscontactpersoon en bijvoorbeeld een trainer, ouder of bestuurslid?
Wij zijn onafhankelijk. Daardoor kunnen we zonder een andere rol binnen de vereniging naar het verhaal luisteren.

Hoe belangrijk is anonimiteit voor iemand die met een probleem zit?
Ik denk heel belangrijk. Als je met een probleem zit, wil je eerst in vertrouwen je verhaal kunnen vertellen, zonder dat je bang hoeft te zijn dat anderen het meteen weten.

Hoe ga je om met het spanningsveld tussen geheimhouding en situaties waarin je wél actie moet ondernemen?
Bij zeer ernstige meldingen hebben wij als vertrouwenscontactpersoon een meldplicht bij de speciale instanties die hierin professionele hulp kunnen bieden. In die situaties moeten we dus wel actie ondernemen en zorgen dat de juiste professionele hulp wordt ingeschakeld.

Heb je het idee dat leden en ouders weten dat jullie er zijn?
Dat zou wel moeten, want we staan op de website vermeld. Misschien is het goed om dit tijdens een jaarvergadering nog een keer onder de aandacht te brengen, zodat iedereen weet dat we er zijn en bij ons terechtkan.

Denk je dat de drempel om contact met jullie op te nemen laag genoeg is?
Ik hoop dat de drempel niet te hoog is. Ook als je denkt dat het probleem misschien niet groot genoeg is om te bellen, neem dan toch contact op. We kunnen altijd luisteren en met je meedenken.

Wat zou je willen dat spelers, ouders en trainers beter begrijpen over jullie functie?
Dat we een luisterend oor bieden en onafhankelijk en vertrouwelijk zijn. We hebben niet altijd zelf een oplossing, maar kunnen wel handvatten geven voor de verdere aanpak en samen kijken welke stappen mogelijk zijn.

Wanneer heb je het gevoel: hiervoor doe ik dit werk?
Als mensen ook daadwerkelijk bij ons komen met een situatie en we kunnen helpen om de ongewenste situatie op te lossen. Dan weet je waarvoor je dit werk doet.

Wat heeft deze rol jou zelf geleerd?
Dat we er vooral zijn om een goed luisterend oor te bieden. Soms is het al heel belangrijk dat iemand zijn of haar verhaal kwijt kan en zich gehoord voelt.

Is jouw kijk op veiligheid en ongewenst gedrag binnen een sportvereniging veranderd sinds jullie deze functie hebben?
Ik vind het belangrijk dat iedere vereniging vertrouwenscontactpersonen heeft. Het is goed dat er iemand is bij wie leden, ouders en trainers terechtkunnen als er iets speelt.

Wat zou je tegen iemand zeggen die twijfelt of hij of zij contact met jullie moet opnemen?
Ik zou zeggen: meld het en praat erover. Samen kunnen we kijken wat er nodig is om ervoor te zorgen dat er een einde wordt gemaakt aan een ongewenste situatie. Door erover te praten, kan misschien voorkomen worden dat de situatie verergert en kan herhaling mogelijk worden voorkomen.

Wat hoop je dat mensen onthouden na het lezen van dit interview?
Dat iedereen die op welke manier dan ook met VC Fleringen verbonden is, zich gerespecteerd en veilig voelt. En mochten er toch ongewenste situaties ontstaan, dat men weet dat de vertrouwenscontactpersonen er zijn.

Stel dat er op dit moment een speler, ouder of trainer rondloopt met een probleem, maar niet goed weet of hij of zij daarmee naar jullie moet komen. Wat zou je tegen die persoon willen zeggen?
Ga in gesprek. Wij bieden een luisterend oor en kunnen samen kijken naar wat er speelt en aangeven wat de vervolgstappen eventueel zouden kunnen zijn.

Walter en Agnes, dank jullie wel voor jullie openheid, jullie tijd en vooral voor jullie inzet als vertrouwenspersoon binnen onze vereniging.
Mooi om te horen hoe belangrijk het is dat iedereen binnen VC Fleringen weet dat je er niet alleen voor hoeft te staan en je altijd je verhaal kwijt kan!
Dank jullie wel voor jullie betrokkenheid en voor de belangrijke rol die jullie achter de schermen vervullen.